पुणे, १४ एप्रिल २०२६ – महाराष्ट्रातील शेतकरी सध्या कोथिंबीर (धनिया) लागवडीकडे वळत आहेत. कमी खर्च, कमी काळ आणि सतत मागणी यामुळे हे पीक ‘हरित सोने’ ठरत आहे. शेतकरी बांधवांना बियाण्याचे अचूक गणित समजून घेतल्यास एकरी ५० हजार ते एक लाख रुपयांपर्यंत नफा मिळवता येईल, असे कृषी तज्ज्ञ सांगत आहेत.
कोथिंबिरीची मागणी हिरव्या पानांसाठी आणि सुक्या धनियासाठी वर्षभर कायम असते. भारत जगातील चौथा सर्वात मोठा उत्पादक आणि ग्राहक देश आहे. महाराष्ट्र, गुजरात, राजस्थानसह मध्य प्रदेशात मोठ्या प्रमाणात लागवड होते. यंदा काही भागांत बियाणे क्षेत्र कमी झाल्याने बाजारात भाव चांगले राहण्याची शक्यता आहे.
बियाण्याचे अचूक गणित – शेतकऱ्यांसाठी महत्वाचे
शेतकरी बांधवांना बियाणे प्रमाण बरोबर ठेवणे अत्यंत आवश्यक आहे. जास्त बियाणे घातले तर झाडे दाट होऊन रोग पसरतात आणि उत्पादन घटते.
- फेकून पेरणी (Broadcasting): २.५ ते ३ किलो बियाणे प्रति एकर. यात उगवण क्षमता कमी असल्याने थोडे जास्त बियाणे लागते.
- ओळीत पेरणी (Drilling/Line Sowing): फक्त १.५ ते २ किलो बियाणे प्रति एकर. यात उगवण चांगली होते आणि उत्पादन जास्त मिळते.
तज्ज्ञांचा सल्ला: बहुतेक शेतकऱ्यांसाठी २ ते २.५ किलो दर्जेदार बियाणे प्रति एकर ही आदर्श मात्रा आहे. यामुळे रोग कमी येतात आणि झाडे मजबूत वाढतात.
उत्पादन आणि नफ्याची गणित
- हिरवी पाने: ४०-५५ दिवसांत तयार. एकरी ५०-८० क्विंटल हिरवी कोथिंबीर मिळू शकते. रोज ६०० ते १५०० रुपयांपर्यंत कमाई शक्य.
- सुके धने: ९०-१२० दिवसांत. एकरी ४-१० क्विंटल उत्पादन. सध्याचे बाजार भाव १०० ते १३० रुपये किलो असल्याने चांगला नफा.
- एकूण खर्च: १५-२० हजार रुपये प्रति एकर (बियाणे, खत, मजुरी).
- नफा: योग्य व्यवस्थापनात ५० हजार ते १ लाख रुपये प्रति एकर.
नांदेड, नाशिक, पुणे भागात अनेक शेतकऱ्यांनी या पिकाने चांगला नफा कमावला आहे. काही शेतकऱ्यांनी ५०० एकरवर कोथिंबीर लावून प्रति एकर ५० हजारांपेक्षा जास्त नफा मिळवला.
यशस्वी लागवडीसाठी ‘स्मार्ट टिप्स’
- बियाणे दोन भाग करून दोनदा पेरा, समान उभारी येईल.
- पेरणीपूर्वी ट्रायकोडर्मा + कार्बेन्डाझिमने प्रक्रिया करा.
- ओळीचे अंतर २०-२५ सेमी, झाडांचे १०-१५ सेमी.
- हिवाळ्यात पेरणी केल्यास उत्तम उत्पादन, उन्हाळ्यात सिंचन सुविधा असल्यास मार्च-सप्टेंबरपर्यंत लागवड शक्य.
- ‘हिसार सुनीता’, ‘आरकेसी-१००’, ‘अजमेर कोथिंबीर-१’, ‘सुपर ग्रीन’ सारख्या उन्नत वाणांची निवड करा.
कृषी विभागाचे आवाहन: शेतकऱ्यांनी प्रमाणित बियाणे वापरा आणि ओळीत पेरणीचा अवलंब करा. यामुळे उत्पादन २०-३० टक्के वाढू शकते.
कोथिंबीर शेती हा कमी कालावधीत जास्त नफा देणारा पर्याय आहे. योग्य बियाणे, योग्य पद्धत आणि वेळेवर काळजी घेतल्यास शेतकरी नक्कीच मालामाल होऊ शकतात.
शेतकरी मित्रांनो, तुम्ही कोथिंबीर पेरत असाल तर तुमचे अनुभव कमेंटमध्ये शेअर करा. कोणत्या वाणाने चांगले उत्पादन मिळाले? बाजार भाव कसा आहे?
‘फॉलो करा रे’ – बियाण्याचे गणित बरोबर ठेवा, पीक घ्या आणि नफा कमवा!
