“एक पोस्ट, शंभर जखमा: यवतला सलोखा परत कधी?”

पुणे जिल्ह्यातील दौंड तालुक्यातील यवत गाव 1 ऑगस्ट रोजी अचानक रणभूमी बनले. एका आक्षेपार्ह सोशल मीडिया पोस्टमुळे गावात तणाव निर्माण झाला आणि त्याचे रूपांतर हिंसाचारात झाले. दगडफेक, वाहनांची जाळपोळ, धार्मिक स्थळांचे नुकसान आणि घरांवर हल्ल्यांमुळे गावकऱ्यांमध्ये दहशतीचे वातावरण निर्माण झाले. पोलिसांनी 500 पेक्षा अधिक जणांविरुद्ध गुन्हे दाखल केले असून, 17 जणांना अटक करण्यात आली आहे.

ठिणगी कशी पेटली?

1 ऑगस्ट रोजी यवत येथे राहणाऱ्या, मूळचा नांदेड जिल्ह्यातील एका तरुणाने सोशल मीडियावर मध्य प्रदेशातील एका हिंदू पुजाऱ्याशी संबंधित आक्षेपार्ह पोस्ट शेअर केली. ही पोस्ट काही तासांत व्हायरल झाली आणि गावात तणावाचे वातावरण निर्माण झाले.

यापूर्वी, 26 जुलै रोजी यवतमधील छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या पुतळ्याची विटंबना झाल्याने गावात आधीच अस्वस्थता होती. त्यानंतर 31 जुलै रोजी भाजप आमदार गोपीचंद पडळकर आणि संग्राम जगताप यांच्या उपस्थितीत हिंदू जनआक्रोश मेळावा झाला, ज्यामुळे वातावरण अधिक तापले. अशा पार्श्वभूमीवर त्या सोशल मीडिया पोस्टने हिंसाचार भडकवला.

हिंसाचाराचा तांडव

1 ऑगस्टच्या दुपारी दोन गट आमनेसामने आले. रस्त्यांवर दगडफेक सुरू झाली, काही वाहनांना आग लावली गेली, आणि धार्मिक स्थळांचे नुकसान करण्यात आले. काही घरांवरही हल्ले करण्यात आल्याने गावकऱ्यांमध्ये भीतीचे वातावरण पसरले.

यवत पोलिसांनी अश्रुधुराचा वापर आणि लाठीचार्ज करून परिस्थिती नियंत्रणात आणण्याचा प्रयत्न केला. मात्र, हिंसाचार वाढल्याने SRPF (राज्य राखीव पोलीस दल) तैनात करावे लागले. ड्रोन आणि सीसीटीव्हीच्या माध्यमातून गावावर सतत नजर ठेवली जात असून, गावात छावणीचे स्वरूप आले आहे.

पोलिसांची तत्पर कारवाई

पोलिसांनी तातडीने पाच एफआयआर नोंदवले. यापैकी चार गुन्हे हिंसाचार, जाळपोळ आणि मालमत्तेच्या नुकसानीसंदर्भात आहेत, तर एक गुन्हा आक्षेपार्ह पोस्ट टाकणाऱ्या तरुणाविरुद्ध आहे. त्याला 5 ऑगस्टपर्यंत पोलीस कोठडी सुनावण्यात आली आहे.

पोलिसांनी सुमारे 100 जणांची ओळख पटवली असून 17 जणांना अटक केली आहे. गावात कलम 144 आणि BNSS च्या कलम 163 अंतर्गत प्रतिबंधात्मक आदेश लागू करण्यात आले आहेत. सायबर सेलकडून सोशल मीडियावर पसरत असलेल्या अफवांवर लक्ष ठेवले जात आहे.

प्रशासनाची प्रतिक्रिया

मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस आणि उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांनी यवत गावाला भेट देऊन परिस्थितीचा आढावा घेतला. “गावकऱ्यांनी संयम राखावा आणि अफवांपासून दूर राहावे,” असे आवाहन त्यांनी केले.

पुणे ग्रामीणचे पोलीस अधीक्षक पंकज देशमुख यांनी सांगितले की, “परिस्थिती आता नियंत्रणात आहे. दोषींवर कठोर कारवाई करण्यात येईल. सोशल मीडियावर पसरत असलेल्या खोट्या माहितीवर आळा घालण्यासाठी सायबर सेल सज्ज आहे.”

गावकऱ्यांचा आक्रोश

सध्या गावात तणावपूर्ण शांतता आहे. मात्र, नागरिकांच्या मनात अजूनही भीती आणि संताप आहे. एका स्थानिक रहिवाशाने सांगितले, “आम्ही सलोख्याने राहणारे लोक आहोत, पण एका पोस्टमुळे आमचा गाव उद्ध्वस्त झाला.”

गावकऱ्यांनी सोशल मीडियाच्या गैरवापराविरोधात कठोर कारवाईची मागणी केली आहे. “अशा प्रकारच्या पोस्ट टाकणाऱ्यांवर गंभीर शिक्षा झाली पाहिजे, अन्यथा पुन्हा अशीच घटना घडू शकते,” असा इशारा काहींनी दिला.

सोशल मीडियाचा जबाबदारीने वापर आवश्यक

यवतमधील ही घटना सोशल मीडियाच्या बेजबाबदार वापरामुळे सामाजिक सलोख्यावर किती गंभीर परिणाम होऊ शकतो, याचे ज्वलंत उदाहरण आहे. एका पोस्टमुळे गावात हिंसाचार उसळला आणि शांतता भंग झाली. पोलिस आणि प्रशासन शांती प्रस्थापित करण्यासाठी प्रयत्नशील आहेत. मात्र, ही घटना आपल्याला विचार करायला भाग पाडते — सोशल मीडियाचा आपण खरंच जबाबदारीने वापर करतो का?